Ringkasan eksekutif:
Pemantauan Bank Negara Malaysia (BNM): Bagaimana BNM terlibat dalam pengawasan dan memuji inisiatif TH pada 2016.
Jabatan Audit Negara: Fakta mengenai pengauditan berkanun oleh Jabatan Audit Negara, bukan sekadar firma swasta.
Syarat Pembayaran Hibah: Kedudukan aset yang melepasi liabiliti membolehkan pembayaran hibah secara sah mengikut akta pada tahun 2017.
Metodologi Penilaian Aset: Perbezaan penilaian RAV (oleh Audit Negara) berbanding ‘mark-to-market’ oleh PwC yang memberi angka berbeza ketika pasaran merudum.
Dakwaan Insolvent: Sangkalan ke atas status muflis TH, memandangkan syarikat kumpulan mencatat untung dan aset bersih RM971 juta pada 2017.
Pemindahan 106 Aset (UJSB): Aset saham kukuh seperti YTL, Telekom dan Gamuda yang dilabel sebagai aset toksik biarpun bernilai berbilion ringgit.
Kekeliruan 14 Pelaburan “Rugi”: Penerangan telus mengenai isu sewa hotel Al-Rawda, kejatuhan harga CPO yang menjejaskan saham FGV, penjualan Abraj Sdn Bhd, serta pembubaran paksa TH Heavy Engineering.
Isu Urus Harta Jemaah Sdn. Bhd. (UJSB): Kegagalan UJSB melunaskan sukuk bernilai bilion ringgit dan kadar perolehan tertahan negatif (RM13.2 bilion).
Berdasarkan ucapan bertajuk “TABUNG HAJI SEBELUM 2018, KEDUDUKAN SEBENAR, DASAR DAN TANGGUNG JAWAB INSTITUSI” oleh Tan Sri Dato’ Mohd Irwan Serigar Abdullah di Musyawarah Nasional 2.0 2026, artikel ini menyenaraikan lapan isu utama mengenai pengurusan Lembaga Tabung Haji (TH).
Pencerahan ini bertujuan memberi gambaran jelas terhadap pelbagai tuduhan termasuk isu insolvensi, pemindahan aset, dan kerugian pelaburan.
1. Pemantauan Proaktif Bank Negara Malaysia (BNM)
Meskipun TH dikawal selia oleh aktanya sendiri (Akta Tabung Haji 1995), BNM tetap menjalankan pengawasan melaui Jawatankuasa Eksekutif Kestabilan Kewangan. Laporan BNM pada Januari 2016 membuktikan TH telah mengambil langkah proaktif untuk mengukuhkan pengurusan risiko kewangannya. Ini menyangkal dakwaan bahawa TH mengabaikan interaksi dan nasihat daripada BNM.
2. Jabatan Audit Negara (JAN) Sebagai Juruaudit Sah
Di bawah Akta Tabung Haji 1995 dan Akta Badan Berkanun (Akaun dan Laporan Tahunan) 1980, juruaudit berkanun (statutory auditor) bagi TH adalah Jabatan Audit Negara, bukannya firma swasta. Pengauditan rasmi sentiasa dikendalikan oleh JAN, manakala firma seperti Ernst & Young (E&Y) sekadar menjalankan audit pro forma pada tempoh tertentu.
3. Pengisytiharan Hibah Berlandaskan Undang-undang
Pembayaran hibah TH kepada pendeposit telah mematuhi Seksyen 22(3) Akta Tabung Haji 1995. Undang-undang ini menetapkan hibah hanya boleh dibayar jika nilai aset kumpulan wang tidak kurang daripada jumlah liabilitinya. Ketua Audit Negara telah mengeluarkan penyata bersih dan mengesahkan pematuhan ini sebelum hibah 2017 diisytiharkan.
4. Metodologi Penilaian Aset: RAV berbanding Mark-to-Market
Wujud percanggahan dapatan antara JAN (menggunakan Nilai Aset Boleh Realisasi / RAV) dan firma PwC (menggunakan ‘mark-to-market’). Penilaian ‘mark-to-market’ sangat terdedah kepada kejatuhan sementara pasaran saham. Menjual aset ketika pasaran sedang merudum adalah tindakan yang tidak masuk akal. Kaedah RAV yang diguna pakai TH diluluskan oleh Ketua Audit Negara dan tiada rujukan wajib untuk mematuhi piawaian FRSIC Consensus 14 seperti yang disahkan oleh Institut Akauntan Malaysia (MIA).
5. Mitos Tabung Haji ‘Insolvent’ pada 2017
Kenyataan bahawa TH mengalami masalah insolvensi pada 2017 adalah tidak tepat. Walaupun laporan PwC mencatatkan defisit RM1.2 bilion pada peringkat syarikat induk TH akibat metodologi yang berbeza, angka keseluruhan Kumpulan Tabung Haji sebenarnya merekodkan keuntungan dan lebihan aset bersih sebanyak RM971 juta pada ketika itu. TH masih berkemampuan penuh untuk membayar hutangnya.
6. Pemindahan 106 Aset ke UJSB: Bukannya ‘Aset Toksik’
106 aset milik TH yang dipindahkan ke Urus Harta Jemaah Sdn. Bhd. (UJSB) dilabel sebagai ‘sampah’ atau ‘toksik’, namun hakikatnya aset ini merangkumi pegangan saham dalam syarikat-syarikat kukuh berskala besar seperti YTL Power, Telekom Malaysia, Gamuda, Maxis, dan MRCB. Nilai aset ini merosot sementara akibat kejatuhan pasaran saham. 40 daripada saham yang dipilih dipindahkan itu sahaja bernilai lebih RM6 bilion.
7. Penjelasan Isu Kerugian Pelaburan RM13 Bilion
Dakwaan RM13 bilion kerugian melibatkan 14 pelaburan TH wajar diperhalusi semula, kerana banyak daripadanya berpunca daripada kelemahan pengurusan selepas peralihan kerajaan:
- Pelaburan Al-Rawda: TH memajak 4 buah hotel di Makkah dan Madinah dengan bayaran pendahuluan (upfront). Pihak Arab Saudi masih berhutang sewa kepada TH (berjumlah sekitar SAR 669.1 juta). Rundingan peringkat G-to-G gagal dilaksanakan dengan baik pasca-2018 berbanding zaman pimpinan sebelumnya.
- Saham FGV: Kemerosotan harga saham didorong oleh kejatuhan teruk harga minyak sawit mentah (CPO) dunia sewaktu COVID-19 (dari RM5,000 ke RM2,000 setan), bukannya akibat penyelewengan (sakau).
- Abraj Sdn. Bhd.: Syarikat ini mencatatkan lebihan aset bersih RM94 juta dan keuntungan bersih (RM28.5 juta) pada 2020, tetapi dilaporkan dijual dengan harga tidak munasabah iaitu hanya RM100 ribu pada Disember 2022.
- TH Heavy Engineering (THHE): Kelewatan penyiapan projek kapal peronda (OPV) dan proses pembubaran paksa (liquidation) syarikat kebanyakannya berlaku di bawah pengurusan UJSB pada zaman pemerintahan kerajaan peralihan selepas BN (PH dan Kerajaan Madani).
8. Kepincangan Pengurusan Urus Harta Jemaah Sdn. Bhd. (UJSB)
Bagi mengambil alih aset bernilai RM9.7 bilion dari TH, UJSB menerbitkan dua siri sukuk bernilai keseluruhan melebihi RM19 bilion. Namun, apabila Sukuk Siri 1 hampir tamat pada 2026, UJSB dilaporkan tidak mampu melunaskan baki kewangan bernilai RM11.5 bilion dan terpaksa menerbitkan semula (reissue) sukuk baharu yang hanya akan matang pada tahun 2036. Lebih merisaukan, rekod rasmi mendapati UJSB mencatatkan perolehan tertahan negatif (retained earnings) mencecah RM13.2 bilion menjelang tahun 2025.
Rumusan dan Cadangan
Rekod menunjukkan pengurusan Tabung Haji pada era 2012–2017 berada di tahap yang amat memuaskan, berjaya meningkatkan jumlah pendeposit kepada 9.3 juta orang, membayar zakat tahunan yang lebih tinggi, menanggung sepenuhnya kos subsidi ibadah haji, serta berjaya menerima sijil bersih daripada Jabatan Audit Negara. Sebaliknya, kadar agihan keuntungan mula merudum selepas 2018 dan jumlah pendeposit juga merosot teruk akibat penyebaran kekeliruan politik.
Syor: Kerajaan dicadangkan agar melaksanakan Audit Forensik yang menyeluruh ke atas LTH dan juga UJSB. Audit ini tidak seharusnya terhad kepada tempoh 2014-2017 semata-mata, tetapi wajar diperluaskan merangkumi tahun 2018 hingga tahun semasa (2026) agar rakyat mengetahui kebenaran sebenar secara lebih telus.